altԵրեկ Ազգային ժողովի տնտեսական մշտական հանձնաժողովը, ՙԸնդերքշահագործման ոլորտում տեղ գտած առկա հիմնախնդիրներ՚ թեմայով խորհրդարանական լսումներ էր կազմակերպել, որին մասնակցում էին տարբեր հանձնաժողովների պատգամավորներ, նախարաններ, ՀԿ ներկայացուցիչներ եւ այլք: Հայաստանյան հանքերի թեման շարունակական է եւ շատ քննարկվող, քանի որ այն մեր երկրի կարեւորագույն հարստություններից մեկն է, որն այսօր այդքան էլ լավ վիճակում չէ: Նշենք, որ շատ երկրներում հանքերը ազգայնացված են եւ գտնվում են պետության հսկողության տակ, եւ շատ փորձագետներ գտնում են, որ պետք է մեր երկրում եւս այն պետականացվի: Իսկ թե ինչու մեր երկրում այն չի ազգայնացվում` հարցով դիմեցինք ԱԺ փոխնախագահ ՀԵՐՄԻՆԵ ՆԱՂԴԱԼՅԱՆԻՆ: Ի դեպ, նշենք, որ, ըստ տիկին Նաղդալյանի, նրան վերջին 20 տարվա ընթացքում մասնավորապես ընդդիմադիր մամուլը անվանակոչել է ՙՀանքերի տիրուհի՚ եւ ՙԲիզնես վումն՚ անվանումներով: Այս եւ այլ հարցերի շուրջ զրուցեցինք վերջինիս հետ:

 


ՙՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿՈՂՄԻՑ ՊԵՏՔ ՉԷ ԲԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿԵԼ՚

-Չեմ կարծում, որ շատ փորձագետներ կան, որոնք այն կարծիքին են, որ պետք է ընդերքը ազգայնացնել, ավելին, նույնիսկ շատ չեն այն երկրները, որտեղ այդպես է: Սրանք որոշումներ են, որոնք հատուկ են տնտեսվարման ձեւին, իսկ մեր երկիրը ընտրել է շուկայական տնտեսվարման ձեւը, որին առավելապես հարիր են ազատ շուկայական հարաբերությունները` ընդերքի օգտագործման ոլորտում: Ինչպես շատ երկրնեում, այնպես էլ մենք եւս գտնում ենք, որ պետությունը լավագույն տնտեսվարողը չէ, եւ շատ ավելի ճիշտ կլինի, որ ընդերքի ոլորտի շահագործումը իրականացվի մասնավոր ներդրողի, մասնավոր տնտեսվարողի կողմից: Ուրիշ հարց, որ կարելի է ասել ու շատ տեղին կլինի հարցնել, թե ինչպիսի դերակատարություն ունի, կամ պետք է ունենա պետությունը, եւ այս պարագայում ես ձեզ հետ կհամաձայնեմ: Վաղուց այն կարծիքին չեմ, որ պետությունը Ադամ Սմիթի ՙՏխուր պահակի սառը աչքերով՚ պետք է դիտի գործընթացը կողքից եւ որեւէ բան չձեռնարկի: Պետության կողմից գոյություն ունի խաղի կանոնների հաստատման, առավել նպաստավոր պայմաններ ստեղծելու, ուղղորդելու, իր նպատակներն ու թիրախները ներդնելու քաղաքականությունը:

- Չեք կարծում, որ եթե այդ հանքերը ազգայնացվեն, պետության կողմից վերահսկողությունը ավելի ուժեղ կլինի:

- Ինչ խոսք, վերահսկողությունը դրանցից մեկն է, որը նույնպես պետության կարեւոր գործընթացներից է, բայց չեմ կարծում, որ այդպես ավելի հեշտ կլինի: Անցել է ժամանակ, եւ մենք հավանաբար մոռացել ենք, թե ինչպիսի թերություններ ու խնդիրներ ենք ունեցել ժամանակին: Շատ լավ գիտենք, որ հենց պետությունն է տնտեսվարում, սկսում են մեծանալ ծախսերը, պակասել շահութաբերությունը, իսկ արդյունքը գնալով զրոյանում է: Ինչքան էլ վերահսկողությունը լավ իրականացնես, այնուամենայնիվ, առավել լավ արդյունք ունենալը դժվար է: Եթե այդպես լիներ, ապա ամբողջ աշխարհը կգնար այդ ուղղությամբ, բայց այսօր զարգացած, զարգացող տնտեսությունների համար պետական տնտեսվարման տեսակարար կշիռը ընդհանուր տնտեսության մեջ չի անցնում 30-35 տոկոսից:

ՙԵՍ ՆՄԱՆԱՏԻՊ ՀԱՐՑԱԴՐՈՒՄ ՉԵՄ ԼՍԵԼ ԵԽԽՎ-ՈՒՄ՚

-Տիկին Նաղդալյան, չենք կարող Ձեզ հարց չուղղել ընդդիմադիր պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանի ոչ ադեկվատ վարքագծից:

- Չեմ ցանկանում որեւէ մեկին գնահատականներ տալ, առավել եւս տիկին Փոստանջյանին, քանի որ նա կին է: Բայց, ինչ խոսք, կնոջը հարիր չէ այն, ինչ արվեց, կինը պետք է ունենա կանացի սոլիդարություն: Բայց ես կողմնակից չեմ քննարկել անձերին, դա սակավուղեղների գործն է, իսկ ավելի լուրջ ուղեղները քննարկում են երեւույթները, իսկ ամենալուրջ ուղեղները քննարկում են գաղափարները: Դրա համար կցանկանայի ոչ թե խոսեինք տիկին Փոստանջյանի, այլ խոսեինք այն երեւույթի մասին, որը տեղի ունեցավ, եւ այն գաղափարների մասին, որը ծագում է նման իրավիճակներում: Կարծում եմ, որ մենք այս պահին ունենք քննարկվող Զարուհի Փոստանջյան, որը լակմուսի թուղթ էր, որը ցույց տվեց մի բան, որ այսօր հայաստանյան քաղաքական դաշտում գործընթացները գնում են այնպես, որ իշխանությունը կարողանում է հետեւողականորեն իրագործել իր առջեւ դրված խնդիրները, ծրագրերը տարբեր ոլորտներում: Ես հասկանում եմ, որ գնալով մեր ընդդիմության համար ավելի դժվարանում է թիրախներ ու թեմաներ գտնել, որից ելնելով` մեր հանրությունը կկանգնի իրենց կողքին: Ես համատարած նկատում եմ հատկապես ընդդիմադիր մամուլում ավելի շատ զետեղված է, թե ով ում ինչ ասաց, ինչպես ասաց, ում կողքին էր կանգնած, որտեղ նստեց եւ այլն: Այսինքն, քննարկվում են ոչ թե գաղափարները, ծրագրերը այլ քննարկում են անձերին ու անհատական երեւույթները, որոնք հիմնականում  համեմված են շահարկումներով այս կամ այլ անձի նկատմամբ, որոնք էլ հիմնականում խեղաթյուրված են ու վարկաբեկում են այդ անձերին: Հարց է առաջանում, ինչո՞ւ խոսեմ տիկին Փոստանջյանից, երբ 15-20 տարի շարունակ անընդհատ այդ մամուլը, որը ցանկանում էր ինձ քննադատել գրում էր, որ ես կամ բիզնես վումն եմ, կամ հանքերի տիրուհի, այնինչ 20 տարի է ինչ աշխատում եմ խորհրդարանում, եղել եմ ԵԽԽՎ պատվիրակության անդամ եւ այլն: Քննադատեք ելույթներս, գործունեությունս, բայց անընդհատ ասել նույն բանը, ի՞նչ է սա տալու հենց նույն ընդդիմադիր մամուլին:

- Քանի որ դուք եղել եք ԵԽԽՎ պատվիրակության անդամ, որեւէ երկրի ներկայացուցչից լսե՞լ եք նմանատիպ հարցադրում, որը կատարեց Զ. Փոստանջյանը:

- Շուրջ 10 տարի եղել եմ ԵԽԽՎ պատվիրակության անդամ եւ բազում հարց ու պատասխաններ եմ լսել, զարգացող, զարգացած, թեկուզ հետամնաց երկրների ներկայացուցիչների կողմից: Առհասարակ Եվրախորհրդում նմանատիպ հարցադրումները չընդունված բառապաշար է, չընդունված վարքագիծ եւ մոտեցում է: Ես նմանատիպ հարցադրում որեւէ երկրի կողմից չեմ հիշում եւ չեմ հիշում ոչ թե նրա համար, որ հիշողությունս լավ չէ, այլ որովհետեւ իսկապես նման բան չի եղել:

- Օրերս Զ. Փոստանջյանը եւս մի հայտարարություն է կատարել` ասելով, որ ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը չի կարող իրեն հեռացնել ԵԽԽՎ հայաստանյան պատվիրակությունից` մեջբերելով ԵԽԽՎ կանոնակարգը: Ինչ կասեք այս մասին:

- Ես նորից եմ ասում, որ չեմ պատրաստվում նրա հայտարարությունները կամ հարցապնդումները մեկնաբանել, բայց կարծում եմ, որ ԱԺ նախագահը հստակորեն արտահայտվել է իր լիազարությունների իրավասությունների շրջանակում` ինչպես միշտ է նա արել եւ շարունակում է այդպես անել:

ԱՐՄԵՆՈՒՀԻ ՀԱԿՈԲՅԱՆ