livemarks sitemap
Հինգշաբթի, Օգոստոսի 22, 2019

Xzmalyan«Ազգային թատերական-ստեղծագործական միավորման» նախագահ, թատերագետ, «Թատրոն X» փառատոնի նախագահ ԱՐԱ ԽԶՄԱԼՅԱՆԸ  խոստանում է, որ այս տարվա «Թատրոն X» 5-րդ հոբելյանական  փառատոնն անցկացվելու է որակական փոփոխություններով: Նա նշեց,  որ նախորդ 4 տարիների ընթացքում հաջողվել է վերականգնել թատրոնի  երբեմնի լավ ավանդույթ` բանավեճի կուլտուրան:

 - Բանավեճը մեր միջավայրում վերականգնվեց «Թատրոն X»  փառատոնի շնորհիվ, կհիշեք բանավեճերի ագրեսիվ մթնոլորտը,  ցաքուցրիվ դատողությունները, ձեւակերպումները: Արդեն 5-րդ անգամ  անցկացվող փառատոնում, չեմ կարծում, չնկատվեն որակական  փոփոխություններ: Կարծիք հայտնելը մեզ համար ծանր բան չի դարձել,  սովորում ենք խոսել, հրապարակային ելույթ ունենալ, ասել այն, ինչ  մտածում ենք եւ, միեւնույն ժամանակ, չվիրավորել դիմացինին: Անցյալ  տարի «Ազգային-թատերական ստեղծագործական միավորման» կողմից  անցկացվեց առաջին դրամատուրգիական ընթերցումները.  հանրապետական մակարդակով կազմակերպեցինք ընթերցումներ, քննարկումներ, որից հետո կազմակերպեցինք մեր իրականության մեջ  առաջին միջազգային դրամատուրգիական փառատոնը: Դրա արդյունքում  ստեղծվեց պիեսների, թատերագիտական հոդվածների նաեւ  հեղինակների ինքնակենսագրականների ժողովածու, որը ԽՍՀՄ  փլուզումից հետո առաջին նախաձեռնությունն էր: Մոսկվայում այն  գնահատեցին որպես դարակազմիկ իրադարձություն:

- Հաճախ ասում են, որ այսօր չունենք դրամատուրգիա...

- Դա ցույց տվեց, որ մենք իսկապես դրամատուրգիայի հետ խնդիր  ունենք: Սա ոչ այնքան մեր գրողների գրական ճաշակի, կրթվածության  զարգացվածության աստիճանով է պայմանավորված, որքան` ազգային  խառնվածքով: Օրինակ` ունենք ուժեղ վոկալային, պարային արվեստ,  բայց դրամատուրգիական արվեստի տեսակետից չունենք  միջազգայնորեն ընդունելի հեղինակ: Հայ մարդը հակված չէ  տարակենտրոն մտածողության, այլ ունի իր ճշմարտությունը, չի  ընդունում հակադարձ տեսակետ: Իսկ դրամատուրգիան  հակադարձությունների մի ամբողջություն է, եւ դրամատուրգը պիտի  կարողանա բոլոր հերոսների տեսակետից արդարացնել յուրաքանչյուրին  իր տեղում ու ստեղծել մի ընդհանուր գաղափար: Մենք չենք կարողանում  մեզնից դուրս ուրիշի դիրքից մտածել: Հիմնականում տրվում ենք  հայրենասիրական զեղումներին, պաթետիկ կամ բանալ  ճշմարտություններին, մերկապարանոց  բարոյախոսությանը եւ անտեսում  այն դրամատուրգիական հսկայական նյութը, որ այսօր թափված է մեր  ոտքերի տակ: Ամեն դատարկված տուն, ամեն փակված բնակարան,  ամեն ցրվող ընտանիք, ամեն բաժանում դրամատուրգիայի նյութ է: Պետք  չէ անպայման քաղաքացիական պաթոս մտցնել: Նույն Ռուբեն  Հախվերդյանի մի քառատողի մեջ ինչքան դրամատուրգիա կա` լավագույն  տղերքը հեռանում են` օտար ափերում բախտ որոնում, սիրելի կանայք  թողնում-գնում են` ուրիշների մեջ են մեզ փնտրում:

- Շուտով «Թատրոն X» փառատոնի 5-րդ մեկնարկը կտրվի, այս տարի  ի՞նչ «X»-եր կբացահայտվեն:

- Փորձելու ենք ամեն ինչ անել, որ մարզեր մեկնող մասնագիտական  հանձնախումբը չբավարարվի մեկ ներկայացում դիտելով եւ քննարկելով:  Նախնական համաձայնություն կա պարոն Մազմանյանի հետ, որ  դասախոսներ նաեւ մեր հանձնախմբի անդամներ այնտեղ անցկացնեն  վարպետության դասեր: Մենք 20 տարի չենք կարողանում փրկել մարզը  թմբիրից, մենք կորցնում ենք մարզը, այսքան ժամանակ չենք կարողանում  միասնական մշակութային դաշտ ձեւավորել` մայրաքաղաքի եւ մարզերի  միջեւ: Իսկ եթե մենք այսքան խոսում ենք քրեական  հանցագործությունների աճի, ագրեսիայի, դեպրեսիայի, հոգեբանական  վակուումի մասին, դրա առաջին պատճառներից մեկը մշակութային  ժամանցի բացակայությունն է: Իսկ մարզերում մշակույթի խնդիրը չի  կարելի լուծել միայն մշակույթի միջոցով: Եթե մենք չստեղծենք  համապատասխան տնտեսական, քաղաքական, սոցիալական  պայմաններ, կյանքն առողջացնող հանգամանքներ` թատրոնը կամ  մշակույթը ինքն իրենով չի կարող դուրս գալ այդ հսկայական խնդիրների  տակից: Ապակենտրոնացում ասելով ես հասկանում եմ համալիր քայլերի  ամբողջություն, եւ այդ պրոցեսին չեն կարող մասնակից լինել միայն  մշակութային գործիչները, պիտի լինեն սոցիոլոգներ, տնտեսագետներ,  պիտի ազգային ծրագիր մշակվի: Գնալով ինձ ավելի շատ մտահոգում է  այն, որ լրջորեն չենք խոսում մշակույթի մասին, մշակույթը վերածել ենք  ադմինիստրատիվ նախաձեռնությունների: Մի բան է մշակույթի  ադմինիստրատիվ կարգավորում, մեկ այլ բան` մշակութային  ռազմավարություն: Այսօր մշակութային ռազմավարությունը չի կարող  հաշվվել երկրի սահմաններով, մենք պետք է հասկանանք` ինչ է  կատարվում աշխարհում, ինչ վտանգներ կան, որ սպառնում են  մշակույթին: Պետք է կարողանանք ձեւակերպել, թե ինչն ենք համարում  ազգային մշակույթ:

- Իսկ ի՞նչ կասեք սերիալների, դերասանական խաղի մասին:

- Շատ չեմ նայում սերիալներ եւ իմ 5 տարեկան երեխային էլ եմ  արգելել  սերիալ նայել, որովհետեւ պատահաբար ինչ-որ տեսարան տեսնում,  հասկանում եմ, որ գործ ունեմ աղբանոցի հետ: Ես դեմ չեմ սերիալներին,  աշխարհում չկա մի ժանր, որ լինի մերժելի: Պարզապես դերասանները  լուրջ չեն մոտենում սերիալներին: Սցենարները գրվում են ոտքի վրա,  տեքստը սովորում են տեսագրությունից մեկ ժամ առաջ, լեզվական  խոտան է... Ռեժիսոր էլ չունեն, սիրողական մակարդակի վրա է: Իսկ  սերիալը կարող է վարժանքի լավ հրապարակ դառնալ, երբ դերասանը  ամեն օր դուրս է գալիս, տեսախցիկի առջեւ կանգնում. սա լավ  մարզավիճակի մեջ լինելու փայլուն առիթ է:

- Սերիալում նկարահանվող «ոչ դերասանը» իրեն ավելի բարձր է դասում,  քան վաստակ ունեցող դերասանը:

- Որովհետեւ շուկայում նրան կճանաչեն, իսկ որեւէ արժանավոր  դերասանի` ոչ: Էկրանը հեշտությամբ ճանաչում բերող վայր է, բայց  վտանգավոր բան կա սերիալների մեջ: Հեռուստատեսության պետական  կոմիտեն ինչ-որ հանձնախումբ ստեղծեց, որոշեցին, որ ագրեսիա,  պոռնոգրաֆիա, հանցագործություն պրոպագանդող կամ պատկերող  սերիալները սահմանափակեն: Ինչ-որ նախագիծ մշակեցին, ուղարկեցին  ԱԺ, ինչո՞ւ չի գործում: Եվ զարմանալի է, որ այն հեռուստաալիքը, որն  ամենից ավելին է այլանդակում բարքերը իր հաղորդումներով, առաջինն  ինքը դրական արձագանքեց նման որոշմանը. երեւի գիտեին, որ ոչ մի  բան չի լինելու: ԱԺ-ում որեւէ մեկին դա չի հետաքրքրում, բա մեր  մտավորականությո՞ւնը: Մտավորականը նրա համար է, որ խոսի, նրա  ֆունկցիան խոսելն է ճիշտ կետերում, ճիշտ կեցվածքով:Տպավորությունն այնպիսին է, որ Երկիր մոլորակը մի ուղղությամբ է  պտտվում, հայոց աշխարհը` հակառակ:

 

«ՄԵՐ ԳԼԽԱՎԵՐԵՎՈՒՄ ՄՇՏԱՊԵՍ ՄԱԶԻՑ ԿԱԽՎԱԾ ՍՈՒՐ ԿԱ» 

 

- Իսկ ի՞նչ կասեք բազմաթիվ աղանդավորական շարժումների մասին,  որոնք օրեցօր ընդգրկում են մշակույթի եւ շոու-բիզնեսի  ներկայացուցիչներին:

Xzmalyan1- Ես դա համարում եմ ընդհանուր մի հարձակում: Կան ծրագրեր, որոնք  ուղղված են ազգային մշակույթի, քաղաքականության եւ պետականության  չեզոքացմանը: Զարմանալին այն է, որ հեշտությամբ ենք յուրացնում այն,  ինչ մեզ թելադրում են: Այնպիսի տպավորություն է, որ ինչ կատարվում է  մեր շուրջը` սերիալներից սկսած, մինչեւ շոու-բիզնեսի  հեռուստահաղորդումները, ուղղված են ազգին վարկաբեկելու սեփական  աչքերում, թուլացնելու ազգի ինքնագիտակցությունը: Ինչո՞ւ ենք այսքան  հեշտ ընդունում այն աղբը, որը չի ընդունվում հենց այդ աղբի  հայրենիքում: Շատ եմ զարմանում մեր, այսպես կոչված,  մտավորականների վրա: Այսքան ժամանակ չտեսա համընդհանուր  քննարկում, թե ինչ է կատարվում մեր ժողովրդի հետ: Չենք հասկանում,  որ մեր գլխավերեւում մշտապես մազից կախված սուր կա եւ այս  հոգեբանությամբ պիտի ապրենք: Պիտի հասկանանք` համաշխարհային  ինչ բարդ պրոցեսների մասն ենք կազմում եւ փորձենք համախմբվել  ազգային հարցերի շուրջ: Մշակույթի խնդիրն այսօր, ավելի քան երբեւէ,  ազգային անվտանգության խնդիր է: Եվ եթե չսկսենք այս հարցը քննարկել  բարձրաձայն, չկարողանանք վեր կանգնել կուսակցական  պատկանելությունից, քաղաքական շահերից եւ հետաքրքրություններից,  մենք հեռանկար չենք ունենա: Այս ձեւով գնում ենք փակուղի:

- Ի՞նչ պիտի անել, որ աղանդավոր դարձած մտավորականներին,  շոու-բիզնեսի ներկայացուցիչներին դարձի բերենք, չվարկաբեկենք մեր  եկեղեցին:

- Եկեղեցին էլ մաքրագործվելու խնդիր ունի: Եկեք անկեղծ խոսենք ու  չվախենանք ասել, որ եկեղեցին այսօր մեր հավատքի առանցքը չի  կազմում: Դրանում առաջին մեղավորը եկեղեցու հոգեւոր այրերն են:  Մենք հոգեւոր բովանդակության կարիք ունենք մեր եկեղեցում:  Եկեղեցում գործունեությունը սահմանափակել ենք միայն  հանգուցյալներին ճանապարհելով եւ եկեղեցիներում հարսանիք  կազմակերպելով: Ես առհասարակ չեմ հասկանում Վարդանանց  պատերազմին նվիրված այդ շքերթը, հայրենասիրական պաթետիկան.  դրա ժամանակը չէ, ապրում ենք սրի առջեւ կանգնած: Շքերթով ու  Վարդանի արձանի առջեւ պարելով խնդիր չենք լուծի, դա չի մեր ազգային  եւ մշակութային քաղաքականությունը: Կարեւոր խնդիրները փոխարինում  ենք ոչինչ չտվող, անհեռանկար ակցիաներով: Պիտի եկեղեցին լրջորեն  մտածի իր դերը վերականգնելու մասին: Եվ եթե աղանդներն այսքան շատ  են, իհարկե, եկեղեցու մեղքն էլ կա: Ուրիշ խոսք, որ եկեղեցին մեր  հոգեւոր դիմագծի, ազգային բուն գրավոր մշակույթի պահապանն է ու  ստեղծողը: Մեծագույն հարգանքով պիտի վերաբերվենք մեր եկեղեցուն,  բայց եկեղեցին ինքը պիտի հոգեւոր  իր խնդիրները բարձրաձայնելու,  ինքնամաքրագործման գնալու ուժ ունենա: Այսօր էլ եկեղեցին մնում է  լեզվի կրողը: Ես շատ եմ հավանում եկեղեցականների խոսքը. ճիշտ,  գեղեցիկ հայերենով են խոսում, որովհետեւ գրաբար տեքստեր են  ընթերցում, որը լեզվական կուլտուրայի ամենամեծ երաշխիքն է:  Եկեղեցին լեզվական արժեքների պահպանման հաստատություն է, իսկ  բարոյական առումով, կարծում եմ, լուրջ խոսելու եւ խորհելու խնդիր  ունենք: Այս հարցերը պետք է դարձնենք մշտական հրապարակային  քննարկման առարկա, պետք չէ լռել, վախենալ: Մեր իշխանությունները  լուրջ անելիք ունեն` ստեղծելու այնպիսի մթնոլորտ, որ ազգային  խնդիրների կարգավորմանն ուղղված հարցերը վեր դասվեն  կուսակցական շահերից եւ քաղաքական կողմնորոշումներից: Սա մեր  երկրի նախագահի թելադրած տրամադրությունը պիտի լինի մեր ներքին  եւ արտաքին կյանքում:

Զրույցը` ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ

Մեկնաբանել


Անվտանգության կոդ
Վերաբեռնել

TOP 20

Նորություններ

Արդեն կրպակներում

Հումոր

humor

levgroup

poqrikner.am

poqrikner

Miss & Mister Z

miss-z

Коллекции КП

Մեր էջը Facebook-ում